Cykl życia produktu (ang. Product Life Cycle, PLC) to koncepcja marketingowa i strategiczna opisująca kolejne etapy, przez które przechodzi produkt od momentu wprowadzenia go na rynek do jego ostatecznego wycofania. Jest to narzędzie analityczne pozwalające firmom na zrozumienie dynamiki rynkowej produktu, prognozowanie sprzedaży i zysków oraz dostosowywanie strategii marketingowych, w tym ceny, promocji, dystrybucji i samego produktu, do zmieniających się warunków rynkowych i potrzeb konsumentów.
Tradycyjnie wyróżnia się cztery główne fazy cyklu życia produktu, choć w zależności od modelu mogą być one rozszerzane o fazę rozwoju produktu przed wprowadzeniem na rynek oraz fazę wycofania. Pierwszą z nich jest Faza Wprowadzenia (Introduction), która charakteryzuje się niską sprzedażą oraz wysokimi kosztami badań, rozwoju, marketingu i dystrybucji, co często prowadzi do ujemnych zysków. Celem jest zbudowanie świadomości produktu i zachęcenie innowatorów oraz wczesnych naśladowców do wypróbowania nowości. Marketing skupia się wówczas na edukacji rynku, a konkurencja jest zazwyczaj niska.
W Fazie Wzrostu (Growth) sprzedaż szybko rośnie, a produkt zaczyna przynosić zyski, ponieważ koszty jednostkowe spadają dzięki ekonomii skali. Wzrost popularności przyciąga jednak nowych konkurentów, co może prowadzić do korekty cen. Na tym etapie marketing koncentruje się na zwiększaniu udziału w rynku, budowaniu preferencji marki i rozszerzaniu kanałów dystrybucji. Kolejnym etapem jest Faza Dojrzałości (Maturity), w której sprzedaż osiąga szczyt, a następnie stabilizuje się lub nieznacznie spada z powodu nasycenia rynku. Konkurencja jest bardzo intensywna, często oparta na cenie i innowacjach produktowych, a marże mogą zacząć spadać. Marketing skupia się na utrzymaniu lojalności klientów i wyszukiwaniu nowych segmentów rynkowych.
Ostatnim etapem jest Faza Spadku (Decline), podczas której sprzedaż i zyski drastycznie spadają. Produkt traci swoją atrakcyjność z powodu pojawienia się nowszych technologii lub zmiany preferencji konsumentów. Firmy muszą wówczas podjąć decyzję o wycofaniu produktu, jego odnowieniu lub dalszym utrzymywaniu dla specyficznej niszy rynkowej. Koszty marketingowe są minimalizowane, a firmy starają się „zbierać żniwo” z pozostałych jeszcze na rynku zysków. Długość poszczególnych faz i kształt krzywej cyklu życia produktu różnią się znacząco w zależności od branży, rodzaju produktu i siły marki.
Praktycznym przykładem zastosowania tej koncepcji są płyty kompaktowe (CD). W fazie wprowadzenia w latach 80. były one rewolucyjną i drogą technologią promującą nową jakość dźwięku. Faza wzrostu w latach 90. przyniosła im status standardu rynkowego i gwałtowny wzrost sprzedaży przy jednoczesnym spadku cen odtwarzaczy. Na przełomie XX i XXI wieku płyty CD osiągnęły fazę dojrzałości – sprzedaż była stabilna, ale pojawiły się pierwsze zagrożenia ze strony formatów MP3. Obecnie nośnik ten znajduje się w fazie spadku; rozwój serwisów streamingowych spowodował, że płyty CD zajmują jedynie niszowy segment rynku dla kolekcjonerów i melomanów.
Synonimami terminu cykl życia produktu są model życia produktu oraz ewolucja produktu na rynku. Do powiązanych pojęć zalicza się strategię produktową, zarządzanie produktem, dywersyfikację produktu, innowację, macierz BCG, krzywą przyjęcia innowacji, strategie marketingowe, wycofanie lub odnowienie produktu oraz segmentację rynku.